fa مروری بر نقش اسفنگولیپیدها در پدیده آپوپتوز فارماکولوژی، سم شناسی Pharmacology, Toxicology مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;"><strong><span style="color:blue;">سابقه</span></strong> <strong><span style="color:blue;">و هدف: </span></strong>سرطان یکی از بزرگترین معضلات نظام سلامت در جهان و شیمی‌درمانی همچنان رایج‌ترین راهکار برای درمان آن است. بخش گسترده‌ای از مطالعات این حوزه به بررسی رخداد آپوپتوز به‌عنوان عامل کلیدی ممانعت‌کننده گریز سلول<span dir="LTR">&lrm;</span>ها از سازوکارهای تنظیم چرخه سلولی اختصاص یافته است. هدف از این پژوهش، جمع‌بندی مطالعات صورت گرفته بر متابولیسم، مسیرهای پیام‌رسان و عوامل دارویی مؤثر بر اسفنگولیپیدهای دخیل در پدیده آپوپتوز است.<br> <strong><span style="color:blue;">مواد و روش‌ها:</span></strong> در این مطالعه مروری، نمایه‌های بین‌المللی و فارسی <span dir="LTR">PubMed</span>، <span dir="LTR">Scopus</span>، <span dir="LTR">Google Scholar</span>،<span dir="LTR">web of science&nbsp; </span>، <span dir="LTR">ISC</span>&nbsp; و <span dir="LTR">Magiran</span> بدون محدودیت زمانی و با واژه‌های کلید‌ی آپوپتوز، اسفنگولیپید، سرامید، اسفنگوزین و سرطان جستجو و مطالب مرتبط جمع‌آوری گردید.<br> <strong><span style="color:blue;">یافته‌ها:</span></strong> در میان مولکول‌های پیام‌رسان آپوپتوز، نقش کلیدی اسفنگوزین و سرامید به‌عنوان سنگ بنای اسفنگولیپیدها در بسیاری از فرآیندهای کنترل کننده آن مورد توجه قرارگرفته است. نشان داده ‌شده است که سرامید تنظیم‌گر کلیدی در آپوپتوز بوده و افزایش سطوح سیتوپلاسمی آن اشاعه‌دهنده آبشارهای منتج به مرگ برنامه‌ریزی شده سلولی است. ساخت و تخریب زیستی سرامید توسط فعالیت آنزیم‌های متعدد صورت می‌پذیرد و شواهد بسیاری حاکی از تأثیر عوامل خارجی براین سامانه‌های آنزیمی است. در مقابل فرم فسفوریله اسفنگوزین، شاخصی مهم در راهبرد سلول به‌سمت تکثیر و تمایز است. مشخص شده است که بسیاری از داروهای شیمی‌درمانی رایج و ترکیبات در حال مطالعه در درمان سرطان، حداقل تأثیرگذار بریکی از آنزیم‌های متابولیسم اسفنگولیپیدها هستند.<br> <strong><span style="color:blue;">نتیجه‌گیری:</span></strong> اسفنگولیپیدها و آنزیم‌های دخیل در متابولیسم آنها به‌عنوان اهداف فارماکولوژیک جدید در القای آپوپتوز معرفی می‌شوند و بدیهی است مطالعه عوامـل درمـانی متأثرکننده و راه‌های کنترل آنها در دستیابی به داروهای ضدسرطان راهگشا خواهد بود.</span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:times new roman;"><strong>BACKGROUND AND OBJECTIVE:</strong> Cancer is one of the major health problems in the world and chemotherapy is still the most common solution for its treatment. A great deal of studies in this area have been devoted to evaluating the occurrence of apoptosis as a key factor in preventing cell&#39;s escape from cell cycle regulation mechanisms. The aim of this study is to summarize the studies on metabolism, messenger pathways and effective pharmaceutical factors on sphingolipids involved in apoptosis.<br> <strong>METHODS:</strong> In this review article, the national and international databases of PubMed, Scopus, Google Scholar, Web of Science, ISC and Magiran were searched for the keywords &ldquo;apoptosis&rdquo;, &ldquo;sphingolipids&rdquo;, &ldquo;ceramide&rdquo;, &ldquo;sphingosine&rdquo; and &ldquo;cancer&rdquo; without time limit and the related material was collected.<br> <strong>FINDINGS:</strong> Among the apoptotic messenger molecules, the key role of the sphingosine and ceramide has been considered as the cornerstone of sphingolipids in many of its controlling processes. It has been shown that ceramide is a key regulator in apoptosis, and increase in its cytoplasmic levels increase the proliferation of cascades resulting in programmed cell death. The bio-production and bio-destruction of ceramide is accomplished by the activity of several enzymes, and much evidence suggests the effect of external factors on enzyme systems. In contrast, the phosphorylated form of sphingosine is an important index for guiding cells toward proliferation and differentiation. It has been found that several commonly used chemotherapy drugs and compounds that are being studied in the treatment of cancer affect at least one of the enzymes of sphingolipids metabolism.<br> <strong>CONCLUSION:</strong> Sphingolipids and the enzymes involved in their metabolism are introduced as new pharmacological targets for the induction of apoptosis, and it is obvious that analyzing the effective therapeutic factors and the ways of controlling them would be helpful in finding anticancer drugs.</span></div> آپوپتوز, اسفنگولیپید, سرامید, اسفنگوزین, سرطان Apoptosis, Sphingolipids, Ceramide, Sphingosine, Cancer 60 68 http://jbums.org/browse.php?a_code=A-10-4147-1&slc_lang=fa&sid=1 M Mashhadi Akbar Boojar مهدی مشهدی اکبربوجار mahdimashhadi@yahoo.com 0077892550 100319475328460038851 Yes 1. Department of Pharmacology and Toxicology, Faculty of Pharmacy, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, I.R.Iran 1- گروه فارماکولوژی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران M Mashhadi Akbar Boojar مسعود مشهدی اکبربوجار mboojar@yahoo.com 100319475328460038852 100319475328460038852 No 2. Department of Cell and Molecular Biology, Faculty of Biological Sciences, Kharazmi University, Tehran, I.R.Iran 2- گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران S Golmohammad سپیده گل محمد sepidegolmohammad93@gmail.com 0016429303 100319475328460038853 No 2. Department of Cell and Molecular Biology, Faculty of Biological Sciences, Kharazmi University, Tehran, I.R.Iran 2- گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران