2. گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران ، y.hashempour@mazums.ac.ir
چکیده: (151 مشاهده)
سابقهو هدف: ذرات میکروپلاستیک و نانوپلاستیک بهدلیل اندازه کوچک، بهراحتی وارد آب، خاک و هوا میشوند و با جذب آلایندههای خطرناک، تهدیدی جدی برای اکوسیستم و سلامت انسان بهشمار میآیند. هدف از این مطالعه، مرور و دستهبندی اثرات سمی این ذرات بر محیط زیست و انسان میباشد. مواد و روشها: در این مطالعه مروری روایتی، مقالات چاپ شده از سال 2000 تا سال 2025 در زمینه اثر سمیت ذرات نانومیکروپلاستیکها بر سلولهای بدن بررسی شدند. این مقالات با کلیدواژههای انگلیسی شامل «Microplastics»، «Nanoplastics»، «Health effect»، «Human»، «Cell»، «Tissues» and «Environment»در پایگاههای PubMed، Scopus، Sciencedirect، Google scholar و کلیدواژههای فارسی شامل «نانوپلاستیک»، «میکروپلاستیک»، «انسان»، «سلول»، «بافت»، «محیط زیست» و «اثرات سلامتی» در پایگاههای SID، Magiran، Irandoc جستجو شدند. یافتهها: تعداد 112 مقاله از پایگاههای علمی با توجه به موضوع تحقیق انتخاب شد و 84 مقاله به دلیل عدم ارتباط بین کلیدواژههای اصلی از مطالعه خارج شدند. طبق دادههای موجود، مقالات بر اساس اثر میکرونانوپلاستیکها بر کبد، کلیه، جفت، ریه، سلولهای عصبی، گوارش، خون و سیستم ایمنی دسته بندی شدند. نتیجهگیری: بر اساس نتایج این مطالعه سمیت میکرونانوپلاستیکها به عوامل متعددی مانند اندازه ذرات، میزان و مدت زمان مواجهه و نوع سلول هدف بستگی دارد. این ذرات با توانایی نفوذ به بافتها و اندامهای مختلف، به ویژه نانوپلاستیکها که میتوانند به مغز راه یابند، خطرات قابل توجهی برای سلامت انسان و تعادل اکوسیستمها دارند. بنابراین، درک دقیقتر مکانیسمهای سمیت و کاهش مواجهه با این ذرات برای حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست ضروری است.
